2025 Nüfus Sayımı ışığında Mersin değerlendirmesi…
ABDULLAH AYAN
Nüfus, diğer kentlerde olduğu gibi Mersin açısından da yalnızca nicel büyüklüğü değil; kentin ekonomik kapasitesini, sosyal yapısını, mekânsal gelişimini ve geleceğe dönük potansiyelini de belirleyen temel göstergeler arasında önemli yer tutar…
Türkiye’ de özellikle son on yılda doğurganlık oranlarının düşmesi, iç göç hareketlerinin yavaşlaması sonucu, il bazında nüfus artış hızlarında belirgin farklılaşmalara yol açarken, Mersin de kaçınılmaz biçimde ortaya çıkan dramatik süreçten etkilenmiş ve uzun yıllar boyunca istikrarlı biçimde büyüyen kent, 2024–2025 döneminde dikkat çekici bir yavaşlama sürecine girmiştir.
Bu makalede her yıl olduğu gibi bugünlerde yayınlanan TÜİK 2025 nüfus istatistiklerinden hareketle, Mersin ve ilçelerinin 2000–2025 arasındaki nüfus değişimini, özellikle de son yıllarda Mezitli ve Erdemli gibi ilçelerde ortaya çıkan çarpıcı pozitif ayrışmayı ele almaya çalıştım..
Mersin İlinin Yıllar İtibarıyla Nüfus Değişimi (2000–2025)
Mersin’in nüfusu 2000 yılında yaklaşık 1 milyon 489 bin iken, 2025 yılına gelindiğinde 1 milyon 956 bin seviyesine ulaşmıştır. Bu süreçte il nüfusu yaklaşık 467 bin kişi artmış, başka bir ifadeyle 25 yılda %31 civarında büyüme gerçekleşmiştir.
2000–2005: 1,489 milyondan 1,564 milyona düzenli artış,
2005–2015: 1,745 milyona ulaşan görece hızlı büyüme,
2015–2020: 1,869 milyonla artışın sürmesi,
2020–2023: 1,938 milyona yükseliş ivmesinin korunması
2024–2025: 1,954 milyondan 1,956 milyona çıkan ve yalnızca 2.149 kişilik artışla durağan hale gelen trend…
Tablo, Mersin’in uzun yıllar boyunca Türkiye ortalamasına yakın veya üzerinde seyreden nüfus artış hızının 2025 itibarıyla neredeyse durma noktasına geldiğini göstermesi bakımından gerçekten üzerinde durulması gereken önemli bir gelişme…
2025’te Türkiye genelinde nüfus artış hızı binde 5,5 iken, Mersin’de artış yalnızca binde 1,1…
Üstelik binde 8,2 olan artışın sadece son bir yıl içinde böylesine dramatik düşüş göstermesi, eğer geçici bir duraklamayı yansıtmıyorsa, tüm dinamiklerin üzerinde kapsamlı analizler yapmaları, gelecekle ilgili projeksiyonları ele almaları gereken önemli bir tablo var karşımızda…
2025 itibarıyla Mersin’ in Türkiye’nin 11. en kalabalık ili olma konumunu koruması elbette önemli. Ancak ilk 10 ildeki artış oranlarına baktığımızda komşu Adana’yı ayrı tutarsak (ki ordaki artış’ ta Mersin’ in üzerinde) çok ciddi bir yavaşlama görülüyor…
İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa, Antalya, Konya, Adana, Şanlıurfa, Gaziantep ve Kocaeli’nin ardından gelen 11. sürüyor ama on ilin 2025 sonu itibariyle yıllık artış oranları Mersin’ i yer yer 15-20 ‘ ye katlıyor…
Örneğin Antalya (binde 20,2) , Kocaeli (14,5) , Gaziantep (13,2) , Urfa (12,5) , Ankara ve Bursa (7,5) , Konya (5,7) , İstanbul (3,2) , İzmir (2,4) , Adana (1,4) , Mersin (1,1)
Toplam nüfusun cinsiyet dağılımına gelince Türkiye’ ye benzer ve dengeli oranlar var:
Türkiye’ de 43 milyon 59 bin erkek, 43 milyon 32 bin kadın yaşarken, Mersin’ de erkek nüfus 977 bin, kadın nüfus ise 979 bin...
Kadın nüfusun çok az farkla da olsa üstün olması, Mersin’in aile yerleşimi açısından cazibesini koruduğuna işaret eden anlam taşıyor…
Nüfus yoğunluğu ise yaklaşık 125 kişi/km² ve Türkiye ortalamasının üzerinde.
TÜİK verilerinde Mersin’ e yansıyan ve Türkiye ortalamasından ayrışan en önemli detaylardan biri de yaşlanan nüfus oranları:
Türkiye’ de 2024’ te 34,4 olan medyan (ortanca) yaş 2025’ te 6 ay daha artarak 34,9’ a çıkarken Mersin’ de 2024’ teki 35,4 ortanca yaş, 2025’ te 35,9…
Mersin nüfus değişimlerini bir de ilçeler bazında ele almanın demografik hareketliliği yansıtması bakımından önemli olduğunu düşünüyorum…
Bu pencereden llk göze çarpan olgu; Merkezde durgunluk hüküm sürerken kent batısındaki hareketlilik….
Özellikle deprem gerçeğiyle yaşadığımız son yıllara bakıldığında Mersin ilçeleri arasında belirgin farklılaşmalar dikkat çekiyor…
Tarsus, Toroslar ve Yenişehir gibi büyük ilçelerde nüfus artışı sınırlı kalır ve Akdeniz ilçesinde gerilerken; Mezitli ve Erdemli, Mersin genel eğiliminden ayrışarak dikkat çekici bir büyüme performansı sergiliyor…
Örneğin, Mezitli ilçesi, son yıllarda Mersin’in en hızlı büyüyen merkez ilçesi konumunda…
2023’te 223 bin olan nüfus, 2024’te 225 binin üzerine çıkmış, 2025 itibarıyla ise 233 bini aşmış bulunuyor…
Artışın, Mersin genelinde nüfus artışı neredeyse durduğu dönemde gerçekleşmesi dikkat çekici…
Mezitli’ de ortaya çıkan gelişmenin arkasında; sahil şeridi boyunca hızla artan konut projeleriyle kentin doğusuyla kıyaslanmayacak yaşam kalitesi, modern kentsel dokusu ve özellikle genç ailelerin bütçelerine hitap eden fiyat dinamikleri yatıyor.
Son yıllarda kadın nüfus oranının erkeklere göre daha yüksek olması da bu ilçenin kalıcı yerleşim merkezi hâline geldiğini göstermektedir. Mezitli, adeta Mersin’in batıya doğru genişleyen yeni cazibe aksı olarak öne çıkmakta…
Mezitli de görülen tablonun benzeri şimdi ve aynı faktörlerin etkisiyle Erdemli’ de görülmekte….
Tıpkı Mezitli gibi ve komşusu Erdemli’ de Mersin’de nüfus artışının en belirgin olduğu yerleşimlerden biri konumunda.
2024 sonunda 155 bin olan nüfus, 2025’te 158 bine yükselmiş ve binde 16, 5’luk artış oranıyla il ortalamasının çok üzerinde bir performans sergilemiştir.
Erdemli’ nin uzun dönemli gelişim öyküsü, küçük bir tarım kasabasından orta ölçekli bir turizm ve tarım ilçesine dönüşümü anlatıyor…
Narenciye üretimi, seracılık, sahil turizmi ve Mersin merkeze olan yakınlık, ilçeyi hem genç aileler hem de emekliler için cazip kılmakta, pandemi sonrası dönemde artan sahil yerleşimi tercihi, Erdemli’nin büyüme hızını daha da arttıran bir etmen olarak ortaya çıkmakta…
Yaz aylarında nüfusun 200 binin üzerine çıkması ve fiilî nüfus yükünün resmî rakamların çok ötesine geçmesi Erdemli’ nin bundan sonraki gelişimini belirleyecek önemli zayıf noktaları….
2025 Nüfus verileri ışığında özetlemek gerekirse Mersin yavaşlayan bir büyüme sürecine girmiş bulunuyor…
İl genelinde nüfus artış hızının Türkiye ortalamasının oldukça altına düşmesinin başlıca nedenleri; doğurganlık oranlarının azalması, iç göçün zayıflaması ve genç nüfusun daha büyük metropollere yönelmesi gibi faktörlerle sıralanabilir. Bu durum, kısa vadede altyapı baskısını azaltan bir avantaj sunmakla birlikte, uzun vadede yaşlanan nüfus ve işgücü kaybı riski taşıması bakımından dikkatle izlenmesi gereken tehdidi de içeriyor…
Buna karşın Mezitli ve Erdemli örnekleri, Mersin içinde mikro ölçekte güçlü bir mekânsal dönüşümün yaşandığını ortaya koymakta. Kıyı aksında yoğunlaşan bu büyüme, gelecekte Mersin’in demografik ve kentsel ağırlık merkezinin batıya doğru kayması gibi önemli bir gelişmeyi yansıtıyor…
Kıyılarda olası depremler ve sıvılaşma riski yanında yükselen çok katlı binaların dayanıklılığı yanında betonlaşmanın bereketli narenciye ve diğer sebze meyve alanlarını ranta kurban vermesi geleceğin en ciddi sorunlarından biri olarak karşımızda duruyor… (Mersin Times)