Yazı Detayı
27 Haziran 2019 - Perşembe 02:12
 
Şeffaflık, hesap verebilirlik sözde olmaz, özde olur…
Abdullah Ayan
abdullahayan@gmail.com
 
 

Türkiye Avrupa Birliği ile tam müzakere sürecine girdikten sonra bir biri peşi sıra pek çok yeni kurumla tanıştı.

 

Bunlardan biri ve vatandaş olarak beni en çok ilgilendireni 2003 yılı sonunda yürürlüğe giren 'Bilgi Edinme Hakkı Kanunu' ve ardından kanunun çerçevesiyle, uygulanma yöntemini belirlemek amacıyla yayınlanan yönetmelikti..

 

Kısa zamanda ete kemiğe bürünen yasa önemliydi çünkü, o güne kadar bürokrasinin ser verip sır vermeyen yüzlerce yıllık zırhını bir anda ortadan kaldırıp, vatandaşın kamu işlemleri hakkında her türlü belge ve bilgiye erişimindeki sınırlamaları sona erdirmişti..

 

Uygulama 2004 yılında başladı, ama kurumunu o güne kadar kendi özel ve mahrem alanı gören bürokratik anlayışı yıkmamız kolay olmadı.

 

Yasa yapıcı TBMM, buna karşı da yine AB' den ilham alarak ayak direyenlere ve bilgi/belge vermeme konusunda direnen bürokratik oligarşiye karşı çeşitli önlemler almış, örneğin vatandaşın bilgi/belge talebinin yerine getirilmemesi halinde Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu ismiyle yeni bir kurum oluşturulmuştu.

 

Ülkenin üst düzey yargı kurumlarından temsilcilerle oluşan kurul, vatandaşla kamu idaresi arasında hakemlik görevini uzunca süre hakkıyla yerine getirdi. Bilgi Edinme hakkını birey lehine alabildiğine savundu.

 

Tam 15 yıldır kanun ve bağlı yönetmeliğin T.C. vatandaşı olarak bana tanıdığı hakka dayanarak, pek çok kurum ve kuruluştan bilgi belge talebinde bulundum. Vermemek için 50 dereden su getirip ayak sürüyenleri de Üst Kurul' a havale ettim. Üst Kurul yıllar içinde sayısını benim bile unuttuğum başvurularımı bir iki istisna dışında olumlu olarak yorumladı ve idarelere istenen bilgi/belgelerin verilmesi hususunda gerekli uyarıları yaptı. Çoğu içtihat olarak sonraki pek çok başvurucuya ışık tutacak kararları bugün bir araya getirip yayınlasam sanırım hacimli kitap olur.

 

Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu, kamu kurumlarının bilgi/belge vermesi yönünde tüm kararlarında istisnai halleri bile özgürlükçü bir anlayışla vatandaş lehine yorumladı..

 

Örneğin çoğu devlet kurumu 'gizli bilgi' zırhına sığınma yolunu seçti, başlarda…

 

Oysa BEDK kurumu, devlet kurumlarının benim ve pek çok başvurucunun taleplerini ret etmeye yönelik girişimlerine karşı, AB normlarında sınırları oldukça geniş tutan anlayışıyla içtihat sayılacak pek çok karar imza attı.

 

Kararların en çarpıcıları arasında, kamu çalışanlarının maddi durumu, aldıkları ücretler ve hatta kurum statüleriyle mütenasip yaşam sürdürüp sürdürmedikleri hakkında istenen bilgi/belgelerin verilmesi hususu…

 

Kamu kurumları özellikle yasanın 21. ve 23. maddelerine dayanarak bırakın memur hakkında bilgiyi, yapılan satın almaları, düzenlenen ihaleleri bile gizlilik zırhı altında vatandaşla paylaşmamayı tercih ediyorlar.

 

Oysa yasaya göre böyle bir seçenekleri yok ve bu konuda bilgi/belge vermeyen kurumların bu alandaki yetkilileri başta anayasanın dilekçe hakkı ve yasanın bilgi edinme hakkını engelleyerek en görevi ihmal suçu başta olmak üzere çeşitli yasaları ihlalden yargılanabilir.

 

Yargılanabilir çünkü, AB ile uyum çerçevesinde Türkiye' deki idari hukuk anlayışı, Bilgi edinme hakkını artık imtiyazdan ziyade temel bir insan hakkı olarak nitelendirmekte…

 

Başvuruları bu anlayışla değerlendiren BEDK, zaten şeffaflık gereği kamuya açık olması gereken ihaleler bir yana, kamu kurumlarının çalışanlarına tanıdığı her türlü mali imkanların bile talep eden herkesle yani halkla paylaşılması gerektiği yönünde pek çok bağlayıcı karar aldı, almakta…

 

Örneğin, Kamunun mali kaynaklarının kullanımına ilişkin taleplerin başında kamu görevlilerine tanınan mali imkanlar hakkındaki başvurular ve kamu çalışanlarının ücretleri bir iki istisna dışında özel hayatın gizliliği kapsamında görülmüyor.

 

Bu konuda emsal sayılacak EBDK kararına göre; çalışanların aylık bordrolarının talep edilmesini özel hayatın gizliliği gerekçesi ile ret eden kamu kurumunun kararına karşı itiraza karşı ücret bordrolarının bilgi edinme hakkına konu olabileceği hükmü var.

 

Daha da çarpıcısı, üst kurul söz konusu kararında kamu görevlisine ödenen ücretin kaynağından hareketle bordrodaki bilgilerin kamusal bilgi olduğu ve bu bilgilerin açıklanmasının kişilerin ekonomik değerlerine haksız müdahale olarak görülemeyeceği...

 

Kurulun karar gerekçesi herkese ders olacak nitelikte…

 

BEDK' ya göre; Kamu görevlilerinin sahip olduğu mali imkanların açıklığa kavuşturulması aynı zamanda bu görevlilerin kamusal sıfatları nedeniyle haksız kazanç elde edip etmediklerinin tespiti bakımından da önem taşıyor...

 

BEDK, bu tespitin dolaylı yoldan yapılabilmesine imkan sağlayacağı görüşüyle, belediye emlak servisinde çalışan personelin kuruma verdiği emlak vergi beyannamesine ilişkin tarh ve tahakkuk fişlerinin başvuru sahibine verilmesi gerektiğini ve bunun özel hayatın gizliliği istisnası kapsamında değerlendirilemeyeceği sonucuna varmıştır (BEDK, 2004/161 sayı ve 01.11.2004 tarihli karar)

 

BEDK, yasayı ve yasaya bağlı yönetmeliği bu kadar geniş anlamda ve evrensel ilkeler doğrultusunda yorumlar ve içtihat tesis ederken, çoğu kamu kurumu eski anlayışla ayak sürümeyi sürdürüyor.

 

Örneğin Mersin BŞ belediyesi ve bağlı şirketler, yeni Başkan Seçer' in 'şeffaf ve hesap verebilir' anlayışından uzak ve eski alışkanlıklarla deveye hendek atlatacak cinsten bir tavır içinde..

 

Somut örneklerle konuyu ele alacağım ama bir başka makalede…(Mersin Times)

 
Etiketler: Şeffaflık,, hesap, verebilirlik, sözde, olmaz,, özde, olur…,
Yorumlar
Diğer Yazılar
Raylı sistemden metroya, maliyet hesapları…
Mersin raylı sistemi kaç yolcu taşıyacak?
Menderes' in Askeri kışlayı turizme kazandırma çabaları…
Taşucu' nun geleceği adına, Mersin Büyükşehir Meclisine düşen tarihi görev..
Mersin' deki Askeri Kışlanın Oyak arazisine dönüşüm öyküsü
Kışla arazisini kapsamayan Millet Bahçesi.. Ayağı eksik proje..
Taşucu' nda tersaneciler mi, çevreciler mi kazanacak?
Taşucu tersaneye mi, çevreci turizme mi kucak açacak?
Raylı sistemde bir nal tamam geriye 'üç nal, bir at' bulmamız kaldı..
Vaatler ve gerçekler.. Bir Havalimanı hikayesi -4-
Vaatler ve gerçekler: Bir Çukurova Havalimanı hikâyesi -3-
Vaatler ve gerçekler.. Bir Çukurova Havalimanı hikâyesi -2-
Vaatler ve Gerçekler: Bir Çukurova Havalimanı hikâyesi…
Katılımcı demokrasiyi hayata geçirmek..
Çeşmeli-Taşucu otoyolu.. Mersin' in ihmal edilmişliği üzerine bir yılan hikâyesi…
Vaatler ve gerçekler… Mersin aktardığı vergiye karşı Ankara' dan ne alıyor?
Veriler ışığında Mersin metrosunun finans yükü, yapılabilirliği…
Raylı sistem mi, metro mu tartışmasının göz ardı ettiği gerçekler..
Hafif raylı sistem mi, metro mu? Toplu taşımada kafa ve kavram karışıklığı..
CHP' nin saydamlık manifestosu, Mersin' de ticari sır duvarına takıldı…
Manifestodaki şeffaflık, pratikteki 'sır'..
Uyumayan şehirler, ölüm uykusundaki Mersin'i uyandırmak için ne yapmalı?…
Uyumayan şehirler…
Mersinli bu kadar mı saf?…
Akkuyu Akdeniz' i daha da ısıtacak…
Mersin'i refaha ulaştıracak kontayner terminal projesi buharlaşırken..
Mersin Büyükşehir belediyesinin borçları, Meclisin denetim ısrarı…
Katılımcılık, sivil toplum, Kent Konseyi…
23 Haziran sonrası.. Nereye doğru?…
'Sahili temizlemeyin, ileride Millet bahçesi yapacağız' diyen akıl…
Bir helikopter hikayesi, Mersin' i bekleyen fatura…
Erdoğan' ın kaybı sürüyor, İmamoğlu kazanacak…
Çamlıbel Deniz Parkı yeniden açılırken…
Huawei batı blokuna giren Truva atı mı?
ABD- Çin ticaret kavgası, Huawei meydan savaşına döner mi?
Çin-ABD ticaret savaşı, nereye doğru?
Küreselleşmede değişen dinamikler, ABD- Çin Ticaret Savaşı..
Kent konseyleri ne yapmalı, ne yapmamalı?
Kent Konseylerinin kente yük olma halleri…
Belediyeler ve ufak tefek dokunuşlar (kent içinde mavi bayraklı plajlar)…
Mersin' in ayağına gelen altın fırsat: Millet Bahçesi yapımının durdurulması…
Mersin Büyükşehir borç batağında…
Metro balon çıktı, onay hafif raylı sistem projesine verildi…
89 gibi başladı, 94 gibi bitmesin… (2)
Siyasetin bu iklimi, bu diliyle nereye doğru?
Mersin' i yeniden metro masallarıyla avutmayın…
Son yerel seçimler, metropolleri kaybeden AK Parti' nin büyük düşüşü…
31 Mart seçimleri ve değişen siyaset iklimi…
Yerelde katılımcı yönetim ve bütçe…
Kim kazandı, kim kaybetti?
89 gibi başladı, 94 gibi bitmesin…
Sandığa giderken..
Yeni Büyükşehir Başkanını bekleyen tablo ve Haciz gelen Belediye…
Projeler iyi de, para nerede?
Kapatılmayan kanalın, Hediye' nin kahreden öyküsü…
Teknoloji ve gazetecilik…
Mersini bekleyen fırsatlar, uyutulan projeler…
Mersin yeni Marmara olur mu?
Çin ve mütevazi bir köy öyküsü…
Çinli kahvecinin 'gerilla savaşı' …
Küresel kahveci Starbucks Çin' de…
Mersin uyutulurken, Gaziantep raylı sistemi nasıl hayata geçirdi?
Mersin' in kent içi ulaşım modeli arayışları, Gaziantep'in raylı sistem başarısı…
Yerel seçimler, Mersin' deki kaos ve olası sonuçları…
Kışla arazisi ve Müftü Deresini kapsamayan Millet Bahçesi topal projedir…
Nasıl bir Başkanlık, nasıl bir Başkan!..
Yerel seçimler; Akdeniz' de kim ne yapar?
Adayları kim belirler? Yerel demokrasinin neresindeyiz?
2010'dan bugüne küresel marka trendleri ve değişen paradigma…
2010' dan bugüne Dünyanın en değerli markaları…(ABD'den Çin'e kayan eksen)
Dünyanın en değerli markaları…
Mersin' in yaşadığı en büyük afet…
Yerel seçimlere doğru Mersin.. (Vahap Seçer' li CHP' nin durumu)
Yerel seçimlere doğru Mersin… (AKP-MHP ittifakı, Tuna' nın şansı)
2019' a girerken Mersin' in yatırım envanterine bakış…
Fadime Taner hocamın anısına...
Çukurova Havalimanı bir alandan ibaret değil ki..
Enerjide merkezileşmeye karşı yerelleşme...
Küreselleşme sevdasından küreselleşme karşıtlığına…
Ulus devletleri besleyen finans kapitalin yeni evresi…
CHP, Mersin Büyükşehir' i nasıl kazanır?
Mersin' de Büyükşehir tablosu şimdiden netleşirken…
Mersin'i kurtaracak (!) yatırım geliyor…
Şeffaflık masalı ve gerçekler..
Nasıl bir Başkanlık, nasıl bir Başkan!..
MESBAŞ Sayıştay raporu; bir kuzudan kırk post çıkarma halleri…
Mersin' de yerel seçim beş parti arasında mı geçecek?
Hükümet Konağı sadece konak değildi ki…
Enflasyon belası, sorunun temeli…
Sanırım o şansımız da yok artık…
AK Parti-MHP yerel ittifakı Mersin özelinde neden tıkandı?
AK Parti-MHP ittifakını Mersin düğümü bitirecek…
Mersin' in bölgesel dengeleri, yerel ittifak denklemleri …
Mersin özelinde yerel ittifaklar…
Bahçeli' nin yerel seçim hamleleri…
İttifak hikayeleri, geçmiş deneyimler…
İyi Parti' nin Mersin Büyükşehir' i alma iddiası…
CHP' nin Yerel ittifak denklemleri ve Mersin…
Yerel seçimlere doğru Mersin.. (Kocamaz faktörü ve MHP)
Yerel seçime doğru Mersin ve CHP…
Yerel seçimler öncesi Mersin (AKP- MHP cephesi)…
Yerel seçimlere doğru Mersin…
Zindanlardan devlet başkanlığına, vatan hainliğinden Nobel barış ödülüne…
Krizi fırsata çeviren ülke…
Güney Kore, krizlerden dersler çıkarmak…
Amazon' un önlenemez yükselişi…
Trump- Bezos kavgası… Amazon üzerinden Washington Post' u çökertme girişimleri…
Telgraftan Twitter' e değişen dünya..
CHP' nin vakitsiz yeni yol arayışları…
Çevre düşmanı projelere karşı, yerel demokrasinin önemi…
Küreselleşmeye karşı yerelleşme…
Pompeipolis' in, Soli' nin dinmeyen feryadı…
24 Haziran seçimleri… Kim kazandı, kim kaybetti?
Erdoğan kaybediyor…
Çeşitli özel ve kamu hastaneleriyle şehir Hastanelerinin maliyet karşılaştırması…
Nicelikten niteliğe doğru yargı ve adalet…
Yeni seçimler, eski yöntemler…
Partiler de ölür…
Dünden bugüne Akkuyu nükleer projesi…
Ulusal Gazeteler
Yazarlar
Bizim Gazete
Alıntı Yazarlar
Anketler
Yeni haber sitemizi nasıl buldunuz ?
Anketler
Sitemizin çalışmalarını nasıl buldunuz ?
Puan Durumu
Takımlar
P
Av
M
B
G
O
Özlü Sözler
Çizik bir elmas, çizik olmayan bir çakıl taşından daha iyidir.


KONFİÇYÜS
Bir Hadis
İslâm, güzel ahlâktır.


MEVLANA (R.A)
Nöbetçi Eczane


Nöbetçi eczanlerle ilgili detaylı bilgi için lütfen tıklayın.

Arşiv
Modül 1

Bu modül kullanıcı tarafından yönetilir, ister kod girilir ister iframe ile içerik çekilir. Toplamda kullanıcı 5 modül ekleme hakkına sahiptir, bu modül dahil tüm sağdaki modüller manuel olarak sıralanabilir.

Haber Yazılımı